बिहारको मुजफ्फरपुरका भिखारीले अनौठो ‘बैंक’ खोलेका छन् ।

यस बैंकमा भिखारीहरूले भिखमा पाएको पैसा जम्मा गर्छन्। यी भिखारीहरूले जम्मा गरेको रकममा व्याज पाउँछन् र आवश्यक परे ऋण पनि लिन्छन । यस बैंकमा भिखारी बाहेक आर्थिक रुपमा कमजोर व्यक्तिहरु पनि छन् । जसमा हातगाडी र रिक्सा चलाउने मानिसहरु पर्छन् । १७५ भिखारीले पाँचवटा छुट्टाछुट्टै स्व-सहायता समूह बनाएका छन् । यी पाँचवटा समूह प्रत्येक आइतबार एक निश्चित ठाउँमा बस्छन् र भविष्यको योजना बनाउँछन्।

स्थानीय महिला ललितादेवीले पैसाको अभावमा छोरीको बिहे गर्न नसकेको तर भिखारी बैंकका कारण छोरीको बिहे गराउन पाएको बताइन्, वास्तवमा भिखारी बैंकले ललितादेवीलाई २० हजार रुपैयाँ ऋण दिएको थियो । तुलसी ग्रुपकी सेक्रेटरी विभा देवीले हामीसँग १० जनाको समूह रहेको र यो समूह एक वर्षभन्दा बढी समयदेखि सञ्चालन भइरहेको बताइन् । आज समुहसँग करिब २० हजार रुपैयाँ छ र आवश्यक परे एक सय रुपैयाँको दरले ब्याज लिइन्छ ।

यस बैंकको जानकारी अहिले सरकारमा रहेको र अब सरकारले पनि यस बैंकलाई सहयोग गर्ने क्षेत्रीय संयोजक निपेन्द्र कुमार बताउँछन् । यसका लागि विशेष कर्जा र सार्वजनिक क्षेत्रका बैंकहरूमा समूह खाता खोल्ने प्रक्रिया थालिएको छ । मानसिक स्वास्थ्यका भिखारीहरूले भिख नखाई रोजगारीको अवसर पाउनका लागि मुख्यमन्त्री भिक्षवृत्ति योजना अन्तर्गत आर्थिक ऋण दिइन्छ।

बैंकका प्रबन्धक राजकुमार मांझीले ६ वर्षअघि बैंक स्थापना गरेको बताए । यसमा 40 सदस्यहरू छन्। मान्झी भन्छन्, ‘बैंकको दैनिक कामकाज हेर्न म शिक्षित छु । “बैंकका प्रत्येक सदस्यले मंगलबार २० रुपैयाँ जम्मा गर्छन्।

बैंक सचिव मालतीदेवीले समाजमा उनीहरुलाई राम्रो व्यवहार नगरिएको बताइन् । “त्यसैले हामीले बैंक खोल्यौं। अब अन्य ठाउँका भिखारीलाई बैंकसँग जोड्ने योजना छ । यसका लागि एजेन्टको संख्या बढाइनेछ । उनीहरूलाई ब्याज रकमबाट भत्ता दिइनेछ। यससँगै सरकारी बैंकमा मंगला बैंकको नाममा खाता पनि खोलिनेछ । नगिना देवी बैंककी क्यासियर हुन् । ” अनले भनिन।